Eylül dönemi endeksine yönelik açıklamalarda bulunan Ekonomist Fatih Keresteci şunları söyledi: “AVM ciro endeksi 2026 yılı Eylül ayında, geçen yılın aynı dönemine göre nominal bazda %29,7 büyüdü. Tam tamına yıllık TÜFE artış oranı kadar. Bu da bize diyor ki, reel bazda herhangi bir değişim yaşanmamış. Ciro endeksinde üç ay üst üstü yüksek oranlı reel daralmalar kaydedilmişti. Bunun akabinde Eylül’de dengelenme olmuş. ‘Okula dönüş’ etkisi ön plana çıkıyor olabilir. Bununla birlikte, bir süre ertelenen iç talebin gecikmeli de olsa realize olması da dipten dönüşün nedenleri arasında sıralanabilir. Bu noktada kategori bazlı verilerin bize biraz daha yardımcı olabileceği kanaatindeyiz.
Buna göre, Eylül’de en canlı kategori, geçen yılın aynı ayına göre nominal olarak %50,2 oranında büyüme kaydeden eğlence ve hobi. Bu kategorinin doğrudan deneyim, aktivite, sinema, çocuk oyun parkları ve kitap/hobi mağazalarını kapsadığını hatırlatalım, ki ‘okula dönüş’ döneminde buraların canlı olması çok doğal. Bunu takip eden kategori son dönemde sıklıkla olduğu üzere teknoloji ki yıllık bazda nominal %43,5 artış kaydetmiş. Ancak bu adetsel bir büyümeye işaret etmeyebilir zira tüm dünyada tartışılan ‘çipflasyon’ tanımı buna sebebiyet vermiş olabilir.
Bunu takip eden kategori %32,7 ile yiyecek-içecek, ki tatil dönüşlerinde AVM’lerde yeme-içme faaliyetlerinin ivme kazanması mevsimsel bir husus. Eylül’de reel olarak büyüyen bir diğer sektör, son dönemde daima olduğu üzere kişisel bakım ve kozmetik: Resmi veri %31,8’lik bir nominal büyümeye işaret ediyor. Ancak, makyaj malzemelerindeki enflasyonun göreceli olarak daha yüksek olduğunu biliyoruz. Diğer kategorilerde nominal artışlar olsa da hepsi yıllık TÜFE enflasyonunun altında, yani reel anlamda küçülme var. Sürpriz bir şekilde, son birkaç yıldır sürekli sıralamanın en altında yer alan ayakkabı kategorisinde biraz toparlanma yaşanmış: %22,6’lık nominal büyüme, genel TÜFE enflasyonuyla karşılaştırıldığında reel olarak daralmaya işaret ediyor olsa da TÜİK’in yıllık ayakkabı enflasyonunun %5,4 olduğunu da unutmayalım. Tıpkı geçen ay olduğu üzere Eylül’de de hipermarket kategorisindeki sınırlı nominal büyüme (%12,1) çarpıcı! Burada reel daralma görülmesi, makroekonomik dinamikler ve tüketici davranışları açısından katmanlı sinyaller barındırıyor olabilir. Bu durumu okurken sadece "tüketim kısılıyor" ezberinin ötesine geçip şu ana eksenlere yoğunlaşmak gerekebilir:
Adet bazında küçülme: Tüketicinin sepetindeki ürün adedi azalıyor, yani temel gıda ve hızlı tüketim mallarında bile miktar bazlı bir tasarruf veya daha ucuz markalara yönelme davranışı hakim olabilir.
Maliyet baskısının fiyatlara tam yansıtılamaması: Hipermarketler, yüksek operasyonel maliyetler karşısında marjlarını korumak için fiyatları yeterince artıramıyor veya rekabet baskısı nedeniyle maliyet artışlarını tam olarak rafa yansıtamıyor olabilirler.
AVM ziyaretçi sayısında geçen yılın %3,3 üzerindeyiz. Bu durum, trafikte artış olmasına karşın tüketimin gerilediğini ve perakendenin son dönemde yaşadığı temel açmazı gözler önüne seriyor. Tüketici mağazaya (veya AVM’ye) geliyor ama bu trafik alışverişe istenilen düzeye yansımıyor. Bu noktada bir yandan AVM’nin deneyim merkezine dönüştüğünü görürken diğer yandan tüketicinin satın alma gücündeki belirgin aşınmanın yansımalarını hissediyoruz.”
Eylül 2026 döneminde metrekare verimlilik endeksi, Ağustos 2026 dönemi ile karşılaştırıldığında ve enflasyondan arındırılmadan incelendiğinde yüzde 2,6 oranında artış göstererek 5.531 puan olarak kaydedildi.
